Thiết kế bánh răng in 3D: module, số răng, dịch chỉnh và khe hở
Cách chọn module, số răng và tỉ số truyền cho bánh răng in 3D, vì sao bánh răng nhỏ cần dịch chỉnh, khe hở bao nhiêu là vừa và cài đặt in cho răng mịn.
Đăng ngày

Bánh răng in 3D đủ tốt cho phần lớn máy mini: bàn xoay, máy ép, tời kéo, máy quấn sợi. Chúng chạy êm hơn bạn nghĩ nếu thiết kế đúng vài thông số. Bài này lấy cặp bánh răng của bàn xoay 360° làm ví dụ: bánh nhỏ 15 răng, vành răng 75 răng, module 1.2.
Module: kích thước của răng
Module (m) quyết định răng to hay nhỏ. Hai bánh răng muốn ăn khớp với nhau phải cùng module.
- Đường kính vòng chia: d = m × z (z là số răng). Ví dụ: 15 răng × 1.2 = 18 mm; 75 răng × 1.2 = 90 mm.
- Khoảng cách tâm hai bánh: a = m × (z1 + z2) / 2 = 1.2 × 90 / 2 = 54 mm.
Với đầu phun 0.4 mm, module từ 1 trở lên in ra răng rõ nét. Module 0.5–0.8 in được nhưng răng mảnh, dễ mòn và cần lớp in rất mỏng. Module 1.2–1.5 là vùng an toàn cho đồ chịu lực vừa phải.
Tỉ số truyền
Tỉ số = số răng bánh bị dẫn / số răng bánh dẫn. 75 / 15 = 1:5: mâm quay chậm hơn motor 5 lần và mạnh hơn khoảng 5 lần. Motor 28BYJ-48 tối đa khoảng 12 vòng/phút nên mâm quay khoảng 2.3 vòng/phút, vừa đủ chậm để quay sản phẩm.
Bánh răng ít răng cần dịch chỉnh
Với góc áp lực tiêu chuẩn 20°, bánh răng dưới 17 răng bị cắt chân răng (undercut): chân răng bị khoét lẹm, răng yếu và ăn khớp kém. Cách sửa là dịch chỉnh (profile shift):
- Bánh nhỏ dịch dương, ví dụ +0.25: răng dày hơn ở chân, hết lẹm.
- Bánh lớn dịch âm tương ứng, −0.25: tổng dịch chỉnh bằng 0 nên khoảng cách tâm giữ nguyên 54 mm.
Phần lớn công cụ vẽ bánh răng (thư viện bánh răng trong build123d, Fusion, OpenSCAD) đều có tham số dịch chỉnh, chỉ cần điền số.
Khe hở (backlash)
Bánh răng in 3D cần khe hở giữa các răng vì kích thước in lệch vài phần mười mm và nhựa nở ra khi nóng. Không có khe hở thì bánh răng kẹt hoặc kêu rít.
- Khoảng 0.1–0.2 mm là vừa cho đầu phun 0.4 mm. Bàn xoay dùng khoảng 0.14 mm.
- Cách đơn giản: kéo khoảng cách tâm ra thêm 0.1–0.15 mm, hoặc dùng tham số backlash của công cụ vẽ.
- In thử riêng cặp bánh răng (bánh nhỏ in rất nhanh) trước khi in vành răng lớn.
Gắn bánh răng vào trục motor
- Trục 28BYJ-48 là trục Ø5 có hai mặt vát còn 3 mm. Lỗ in hình chữ D khoảng 5.1 / 3.1 mm là cắm khít, không cần vít.
- Trục tròn không vát: dùng vít khóa M3 vặn ngang vào một đai ốc kẹt trong bánh răng, hoặc ốc cấy đồng.
Cài đặt in
- In nằm, mặt bánh răng úp xuống bàn in. Răng chịu lực theo hướng lớp nhựa nên bền nhất.
- Lớp 0.12–0.16 mm cho biên dạng răng mịn.
- 4–5 thành hoặc 100% infill: răng gần như đặc.
- PLA đủ dùng cho tải nhẹ; PETG dẻo hơn, ít gãy răng hơn, chịu nhiệt tốt hơn.
- Bôi một chút mỡ bò hoặc mỡ PTFE lên răng: chạy êm hẳn và lâu mòn.